Wydarzenia | Wywiady | TOP 10 | Showbiznes | Jezyk indonezyjski | Biznes PL-IND | Kontakt
 
 moja-indonezja.pl
 
O Autorce: Justyna Dykas jest studentką arabistyki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Interesuje się tym krajem i chce w przyszłości zająć się badaniem indonezyjskiego islamu oraz demokracji.
 
"Wpływy islamu na indonezyjską sztukę -Bhinneka Tunggal Ika-różnorodność, ale wciąż jedność"
Justyna Dykas

Islam nie narzuca swojej formy w tej części świata. Ślady islamskiej sztuki są bardzo dyskretne. Z pewnością ma na to wpływ ciężki klimat Indonezji, który utrudnia konserwację kultury materialnej. W jednym z hadisów jest powiedziane: „Bóg jest piękny i kocha piękno”. Titus Burckhardt, znawca islamu i sztuki, który był niegdyś doradcą UNESCO w sprawie ochrony miasta Fez, mówi że „Sztuka muzułmanów jest dowodem na obecność Boga - jest piękna bez ukazywania znaków subiektywnych, piękno musi być bezosobowe, podobnie jak rozgwieżdżone niebo”.
W okresie europejskiego renesansu w Indonezji powszechny był najstarszy na świecie jawajski teatr cieni lalek, wayang kulit ‘cień, skóra’. Niektóre źródła wskazują na obecność tego teatru już w roku 1000 n.e. Przez wieki, wpływy hinduskie miały wpływ na jego kształt. Po upadku dynastii Madżapahitów, kształtował się dalej, u podstaw islamu, niosąc imię Allaha. Kiedy islam zaczął się rozpowszechniać, odgrywanie ról Bogów i bóstw zostało całkowicie zakazane. Teatr ten nie jest zwykłą grą – jest to realizacja nierealnego świata, gdzie idee wiodą prym, a rzeczywistość kształtuje imaginacja. "Niewidzialne staje się widzialnym, a niewypowiedziane słowa stają się wypowiedziane." Poeta jawajski Noto Suroto, w latach 1920-1930, w jednej z piosenek teatru wayang opisał ten teatr następująco: „Panie, spraw żebym był Wayang między twymi dłońmi/mogę być bohaterem, lub demonem, królem lub żebrakiem, drzewem lub rośliną, zwierzęciem… spraw, żebym był Wayangiem między twoimi dłońmi/podczas gdy ja jestem w bezładzie walki (...) będę mówić Twoim językiem (…).” (tłumaczenie własne).
Allah nazywany był przez Indonezyjczyków Wali Ullah –„ten który jest blisko Boga”. Częściej można zaobserwować określenie wali, które oznacza ‘opiekun’. Warto wspomnieć, iż kult politeistyczny zniknął wraz z nadejściem islamu. Jednak kult przodków obecny od czasów starożytnych zachował się, nabierając akcentu muzułmańskiego. Reprezentacja ludzi i zwierząt w sztuce, również była zakazana – między innymi z tego powodu teatr wayang przetrwał do czasów obecnych. Lalki przypominają bardziej figury, niż konkretne postaci. Stylizacja odbiega daleko od prawdziwej anatomii człowieka – być może końcowy efekt wyglądu lalek wynika z presji samego islamu.
Król Demaku - Raden Patah chciał ujrzeć wayang w tradycyjnej formie, lecz niestety nie otrzymał pozwolenia od przywódców muzułmańskich. Jako alternatywę, religijni przywódcy zamienili wayang golek (marionetkowy) na wayang purwa - purwa ‘skóra’ (zwykle z bawoła). Wayang kulit jest klasyczną formą, która pojawiła się już w XI w. Jedną z przyczyn popularności tego teatru jest prawdopodobnie fakt, iż wiązał się z pradawnymi kultami miejscowymi, z rytualnym wskrzeszaniem cieniów zmarłych. Dalang ‘komentator’ spełniał często rolę kapłana, który pośredniczył między światem żywych i umarłych (legendarnych i rzeczywistych).
Do jednej z najważniejszych odmian teatru indonezyjskiego należy wayang golek, w którym figury postaci są rzeźbionymi marionetkami z drewna. Przedstawienie odbywa się przy dziennym świetle. Tematyką tego gatunku teatru zwykle był świat muzułmański. Islam wprowadził do kanonu nową tematykę o Hamzie ibn ‘Abdul-Muṭalib, który był wujem Proroka, a także sprawował rolę jego zwiastuna, odgrywanym przez lalki wayang golek. Jest to swego rodzaju paradoks, gdyż islam stanowczo zabrania jakichkolwiek prezentacji postaci w sztuce.
Nowy rodzaj teatru wayang to wayang sadat, stworzony w 1985r., który jest używany przez nauczycieli islamu, by ukazać muzułmańskie zasady etyczne i religijne na Jawie i Bali. Termin sadat wywodzi się z języka arabskiego aš-šahāda.

Lalki teatru wayang sadat

Reguły islamu były również respektowane w tańcu. Stroje były o wiele bardziej skromne, a historie przedstawiane w tańcu niejednokrotnie zostały zmieniane. Na przykład w tańcu Tari Persembahan z Dżambi stroje niegdyś były ze złota, później ze względów oszczędnościowych zastąpiono je czymś innym. Istniało wiele stylów tańca kobiecego, jednak technika była bardziej stonowana, została ocenzurowana przez islam, który nie akceptował m.in. rozwartych oraz wysoko wzniesionych nóg kobiet. Era islamu wprowadziła zupełnie nowe style, np. Zapin –taniec malajski, oraz Tari Saman, który przejął bardzo wiele elementów charakterystycznych dla Arabii i Persji. Arabskie instrumenty takie jak rebana czy tambur, stawały się coraz bardziej popularne. Muzycy zespołów gamelanowych posługują się w swej grze również metalofonami, ksylofonami, kendang ‘perkusja’, gongami, bambusowymi fletami. Dla większości Indonezyjczyków ten tradycyjny gatunek muzyczny jest integralną częścią kultury indonezyjskiej. Warto nadmienić, iż gatunek gamelan – islam był jedynym rodzajem gamelanu tolerowanym przez islam, szczególnie podczas panowania sułtana Agunga.
Topeng jest to taniec dramatyczny, opowiadający o legendarnych dziejach dotyczących panowania królów, bohaterów. Postaci ubrane były najczęściej w stroje uszyte z batiku. Tradycja głosi, że ta forma teatru powstała w XVI w. dzięki inicjatywie jednego z dziewięciu jawajskich świętych – Sunan Kalijaga, by przekonać miejscowych Jawajczyków do przejścia na islam.
Rola maski w kulturze indonezyjskiej była istotna. Pojawiały się one głównie w sferach związanych z pierwotnymi wierzeniami i rytuałami. Przedstawione poniżej zdjęcie maski, pochodzi z prywatnych zbiorów Michaela Backmana, australijskiego pisarza i kolekcjonera, którego dzieła literackie obejmują zagadnienia ekonomii, biznesu, kultury i polityki w Azji. Autor jest właścicielem największej galerii, w której oferuje przede wszystkim na sprzedaż azjatyckie i islamskie artefakty.

Maska przedstawiająca twarz księżniczki Panji wykorzystywana w tańcu topeng, początek XXw., Centralna Java. Kolekcja Michaela Backmana.

Według wielu badaczy islam na ziemie południowo-wschodnie, w pierwszej kolejności, mógł dotrzeć z Chin. Dowodem jest styl architektoniczny dachu meczetu Masjid Kampung Laut w Malezji. Jeden z badaczy - Iszak, zauważa że istnieje pisemne sprawozdanie pochodzące z dynastii Tang, że wielu wysłanników zostało wysłanych z kalifatu Abbasydzkiego. Wielu z nich otrzymało po pewnym czasie chińskie obywatelstwo, biorąc za żony tamtejsze kobiety. Arabowie odnosili ogromne sukcesy w handlu i ekonomii. Zazdrośni Chińczycy wszczęli bunt, w wyniku którego zginęło 100 000 imigrantów. Tragedia doprowadziła do kolejnej emigracji Arabów - tym razem do Azji Południowo-Wschodniej. Drugi badacz Azmi, twierdził że to Kelantan był miejscem nawrócenia ludności na islam, gdzie odnaleziono złotego dinara w 1914r. Istnieje kilka inskrypcji, które zawierają liczby OVV (rok wybicia monety – 577r. al-hiǧra, czyli 1181r.), potwierdzającą znacznie wcześniejszą obecność islamu niż w Królestwie Malakka, które jest centrum badań początków islamu na Malajach.
Celem badań jest analiza konstrukcji dachu oraz stylu które wpłynęły na architekturę KLOM. Wnioski analizy są skoncentrowane na 10 elementach dachowej konstrukcji, które tworzą formę piramidalną. Ten typ dachu, na planie kwadratu, jest popularny w tradycyjnych meczetach w Południowo-Wschodniej Azji. Chińska konstrukcja dachu została przyjęta jako podstawowa konstrukcja budowli sakralnych. Jednym z porównywanych elementów jest kalenica, która jest najwyższą częścią dachu oraz podniesione łuki krawędzi, zwane „ogonem smoka”. Istnieje jednak wiele różnic, np. KLOM posiada linearną formę dachu, podczas gdy tradycyjny chiński budynek ma zakrzywiony kształt.

 
ciąg dalszy >>
 
 
 
 

moja-indonezja.pl

Twój adres e-mail